فصل‌نامه‌ي فروزش

فهرست نوشتارهاي شماره‌ي چهارم:

 

سخن نخست / سردبير

 

·         تاريخ و فرهنگ

نوشتن تاريخ اكنون (بخش دوم) / شروين وكيلي

آذربايجان در روزگار باستان / داريوش احمدي

ماهيّت حكومت صفويان / تيرداد بنك‌دار

ظهور و سقوط فرقه‌ي دموكرات آذربايجان / انجمن ايران‌شهر

مقاومت‌هاي ملي / كاوه بيات

زبان ديرين آذربايجان / منوچهر مرتضوي

هويت بارز ايراني در زبان آذري / فيروز منصوري

 

·         ايران‌شهر

زبان و مدرنيت / گفت‌وگو با داريوش آشوري

مباحث قومي در امروزِ ايران / گفت‌وگو با احسان هوشمند (بخش دوم)

 

·         جهانِ ايراني

پيشينه‌ي كهن زبان و شعر فارسي در اران و شروان / محمدامين رياحي

بر فراز قله‌ي شاه‌داغ / علي‌رضا زياري

 

·         ادبيات فارسي

نخستين سند ادبي ارتباط آذربايجان و شاهنامه / سجاد آيدنلو

 

·         هنر

مكتب تهران در مينياتور / اديب برومند

بن‌مايه‌ي ماهي‌هاي درهم در قالي ايراني / صدرالدين طاهري

نواي خوش باستاني / يسنا خوش‌فكر

 

·         يادگارهاي فرهنگي و طبيعي

روايت عاشقي / كيوان افشين‌جو

آذرگشسب؛ جاي‌گاه آشتي آتش و آب / ساناز صنايع گلدوز و عباس عطايي

 

·         چكامه

آثاري از: محمدعلي سجاديه، سيمين رهنمايي، طاهره پرنيان، سهراب ستوده، مژگان دلپذير

سيدمحمود سجادي و شادروان حسين گل‌گلاب

 

·         كتاب‌شناخت

معرفي كتاب‌هاي آذربايجان و اران، مهاجرت سوسياليستي، ما و بيگانگان، بحران آذربايجان

و مسكو؛ زمستان سرد 1324

فهرست نوشتارهاي شماره‌ي سوم:

سخن نخست / سردبير

•    تاریخ و فرهنگ
نوشتن تاريخِ اكنون / شروين وكيلي
ريشه‌يابي واژه‌ي مشروطه / ميثم نظمي
آرمان‌هاي انقلاب مشروطه / حميد احمدي
هم‌كاري‌ها و هم‌آوردجويي‌ها در جريان انقلاب مشروطه / امير نعمتي‌ليمايي
نقش ايل بختياري و علماي اصفهان در سقوط محمدعلي‌شاه / غفار پوربختيار
نزاريان ايران / شاهين پهنادايان
اليماييان؛ دنباله‌اي بر ايلاميان و تمدن ايلامي / الهام عليزاده
بحرين، چگونه از ايران جدا شد؟ / سيدحسن امين

•    ایران‌شهر
پيشينه‌ي طرح مباحث قومي / احسان هوشمند
گلِ رنج‌هاي كهن / جلال خالقي‌مطلق

•    جهان ايراني
سين‌كيان و تاج‌گوران؛ مرز ايران و توران / نادره بديعي
شش كتيبه‌ي فارسي در دربند داغستان / آناهيتا شاه‌رخي
ماندگاري يادمان‌هاي ايراني در سين‌كيان / علي علي‌بابايي

•    زبان فارسی
چرا واژگان ديگر زبان‌ها را به فارسي برمي‌گردانيم؟ / علي‌رضا افشاري
زبان فارسي، عامل بنيادين وحدت و پويايي حوزه‌ي فرهنگ ايران / پرويز ورجاوند

•    ایران‌گردی
وقتي كه افسانه‌ها گردش‌گران را افسون مي‌كنند / گروه گزارش
حکمت پنهان؛ لذت سفر در ایران / آرش نورآقایی

•    یادگارهای فرهنگی و طبیعی
يادگارهاي مشروطه را دريابيم / مونا قاسميان
گفتاري پيرامون نشان امدادرساني شيروخورشيد سرخ / شاهين زينعلي
مدرنيزاسيون آب‌خيزها و اثر آن بر دانش بومي / فاطمه ظفرنژاد

•    چکامه
آثاری از: استاد اديب‌ برومند، ماندانا مهدوي‌‌فر، سياوش يوسفي، ناهيد زندي، مرضيه طليعه گللو،
هادي هزاره‌مقدم، حسن نيك‌بخت، مانا قره‌خاني، مه‌زاد رازي، محمدتقي ابراهيمي‌خوجين
و امير صادقي

در شماره‌ي دوم مي‌خوانيم:

سخن نخست / سردبير

• بخش تاریخ و فرهنگ
در ضرورت پارسی شدن / شروین وکیلی
ایران‌زمین، خانه‌ی فرهنگی و ابدی ایرانیان / ناصر تکمیل‌همایون
حقوق ایران در دریای مازندران محفوظ است / گروه گزارش
زمان و زندگی فردوسی / جلیل دوستخواه
داستان گِل‌نوشته‌های تخت‌جمشید / عبدالمجید ارفعی
روابط سامانیان با اسماعیلیان قرمطی / شاهین پهنادایان
تاریخ‌نویسی در ایران باستان / فرشید ابراهیمی
جنوب خلیج فارس؛ شور کیستی و چیستی / حمدالله آصفی

• بخش ایران‌شهر
نیازمند فهمی درست از خود و غرب هستیم / مرتضی ثاقب‌فر

• بخش جهان ایرانی
داغستان؛ مرزبان شمالی ایران‌زمین / حامد کاظم‌زاده
تاجیک‌های جمهوری ازبکستان / ریچارد فولتز
نظریه‌ی حوزه‌ی تمدّن ایرانی / محمدعلی بهمنی‌قاجار
تالش امروز از تو کمک می‌خواهد، ایران / گروه گزارش

• بخش زبان فارسی
واژه‌های فارسی عربی‌شده / رضا مرادی غیاث‌آبادی
زبان فارسی و هویّت ملی / سیدحسین نصر
نگرشی بر نامه‌ی پهلوانی / مینا صالحی

• بخش ایران‌گردی
مراسم آفتاب‌خواهی مردم گیلان / آرش نورآقایی
سفر با کوله‌پشتی؛ تالش / داراب احمدی

• بخش یادگارهای فرهنگی و طبیعی
گوهر فراموش‌شده / مونا قاسمیان
سه گزارش فرهنگی / گروه گزارش

• بخش چکامه
آثاری از: توران شهریاری، هما ارژنگی، مهدی میرآقایی، کاوه مرادی،
امین محمودی و محمدتقی حُرآبادی

فهرست نوشتارهای شماره‌ی يكم:
 
• بخش تاریخ و فرهنگ
فراخوانی برای دگرگون ساختن هستی / دکتر شروین وکیلی
رمز مداومت تاريخي ايران / دكتر محمّدعلي اسلامي ندوشن
پرتو فرهنگ ایران در تمدن جهان / دکتر محمود امامی نایینی
پرونده‌ی اروندرود و پیشینه‌ي اختلاف‌ها در مرزهای غربی ایران / دکتر داوود هرمیداس باوند
متهورانه‌ترین عملیات هوایی تاریخ جهان / گروه گزارش
حقوق ایران در درياي مازندران / دكتر هوشنگ طالع
آموزش و فرهنگ در ایران پیش از اسلام / استاد فریدون جنیدی
داستان كورش بزرگ / علیرضا افشاری
 
• بخش ایران‌شهر
ایران، ناسیونالیسم و تجدّد / گفت‌و‌گوی مسعود لقمان با دکتر ماشاءالله آجودانی
بنياد‌هاي هويّت ملي ايراني / دكتر حميد احمدي
 
• بخش جهان ایرانی
اوستیا؛ سرزمین فرزندان سلم و میراث‌داران فرهنگ ایرانی در قفقاز / حامد کاظم‌زاده
کیستی تبرخورده‌ی زبان پارسی / برگردان از شهربَراز
 
• بخش ادبیات
شاه‌نامه، کتابی آموزشی است / علی‌محمد آقاعلیخانی
فرزانگی و شیدایی (جستاری درباره‌ی ادبیات و روشن‌فکری در دوره‌ی مشروطه) / محمد صادقی
 
• ایران‌گردی
سفر به سوسن و اندیکا / آرش نورآقایی
رشته‌کوه‌هایی به‌نام بیژن / علیرضا زیاری
 
• بخش یادگارهای فرهنگی و طبیعی
یک سال ونیم پس از آبگیری سد سیوند / مونا قاسمیان
در باب میراث فرهنگی: به بهانه‌ی مرمّت آرام‌گاه کورش / دکتر احمد جلالی
آن‌چه از شیوه‌ی مرمّت سقف آرام‌گاه کورش گفته شد / گروه گزارش
سدسازی؛ نابودکننده‌ی منابع آب / گروه گزارش
میراث گذشتگان برای آیندگان هم هست / گروه گزارش
 
• بخش چکامه
آثاری از استاد عبدالعلی ادیب‌برومند، ماندانا مهدوی‌فر، سیاوش یوسفی، شبنم حکیم‌هاشمی،
یاور مهدی‌پور، سمانه مرادی، هیلا صدیقی و احسان کرمی

اثري از: دكتر نينا ره‌شناس               

سردبير: علي‌رضا افشاري
 
فروزش فصل‌نامه‌اي در حوزه‌ي ايران‌شناسي و ايران‌پژوهي است كه در پاسخ به نياز روزافزون شناخت جوانان از تاريخ و فرهنگ ميهنِ كهن‌سال خود زاده شده است.
آگاهي بيش‌تر در اين‌باره را از زبان سردبير، در «سخن نخست» شماره‌ي يكم فروزش، بخوانيد:
 
بشنو از نی چون حکایت می‌کند
وز جدایی‌ها شکایت می‌کند
پرداختن به موضوع ایران، که فروزش قصد آن را دارد، جز از آن‌رو که آشنا شدن ما با تاریخ و فرهنگ‌مان در هر زمانی و برای ورود به هر زمینه‌ای لازم است، به‌ویژه در هنگامه‌ی کنونی جهان از اهمیتی بیشتر برخوردار است. در این سال‌ها، گاه در این راه دچار سستی شده‌ایم‌ و از درک اهمیت این موضوع غافل مانده‌ایم، و گاه برای تبیین آن، دست به تعریف‌هایی شخصی، و نه برآمده از یافته‌های علمی مربوط به تاریخ و فرهنگ این سرزمین – که در پژوهش‌های استادان و ایران‌شناسان دسترسی‌پذیر است – زده‌ایم.
ایران از جمله کشورهای معدودی است که درک وزن و موقعیت جهانی امروز آن، به میزانی بیش از اندازه‌ی معمول، بستگی به تاریخ و فرهنگ آن و میدان جغرافیایی نفوذ تاریخی و فرهنگی آن دارد. در این زمانه‌ می‌توان به یقین گفت که موضوع ایران برای همه‌ی آن‌هایی که برنامه‌ای جهانی دارند، عاملی مهم است. ما نیز هم‌چون استاد محمدعلی اسلامی ندوشن بر این باوریم که «ایران حرف‌هایی برای گفتن دارد»، که اگر درست و به‌جا و از راه‌های مؤثر ادا شود، گوش‌های شنوا هم خواهد داشت.
بسیاری از اندیش‌مندان و مردمان ستم‌دیده‌ی گیتی، نگاهی مثبت به وضع کنونی ایران دارند، ولی از آن سو تبلیغاتی مؤثر در رسانه‌های برتر جهان هم هست که با انگیزه‌هایی متفاوت، تصویری باژگونه را بازمی‌تابانند؛ ساخت و نمایش برخی فیلم‌های به‌ظاهر تاریخی، نمونه‌هایی از این رویکرد دشمنانه است. قرینه‌های تاریخی تأیید نمی‌کنند که با کوتاه‌ آمدن در برخی زمینه‌ها، در این‌گونه برخوردهای ستیزه‌جویانه و ناروا بر دست دیگران، تغییر چندانی داده شود.
فروزش می‌کوشد در شناساندن ایران به آنانی که آن را درست نمی‌شناسند، سهمی بر دوش گیرد و در این راه به‌یاری دیدگاه‌های گونه‌گونی که هر کدام به‌شکلی دوست‌دار این تاریخ و فرهنگ هستند، آن را از زاویه‌هایی مختلف بکاود – کاوش‌هایی که گاه ممکن است برای آنانی هم که شناختی از این تاریخ و فرهنگ دارند، تازگی و داشته‌ و دارای آموزه‌هایی باشد. شیوه‌ی نویسش هم برای ما نقشی پررنگ دارد و می‌کوشیم برای نمایاندن راهی نیک، نیز از ابزاری پاک بهره ببریم. تلاش خواهیم کرد به‌یاری استادان و پژوهندگان در شماره‌های آینده، این شیوه‌ی نویسش را تبیین کنیم.
مخاطبان ما چند گروه‌اند. بدنه‌ی بزرگ مخاطبان خود را در میان جوانان علاقه‌مند به موضوع‌های میهنی می‌جوییم، و آشکار است که برای جذب آن‌ها، بخش‌های متنوعی چون شعر و داستان هم خواهیم داشت. علاوه بر این گروه، به گروه‌های دیگری نظر داریم، از جمله تلاش‌گران نهادهای مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد دوستدار میراث فرهنگی و طبیعی ایران که به گمان ما با توجه به گستردگی و توانایی و مهم‌تر از همه، صداقت‌شان، تریبون درخوری ندارند. و دست آخر کارشناسان و خبرگانی که در بخش عمومی در همین راستا گام برمی‌دارند. پس، نوشته‌ها و گزارش‌ها و رهنمودهای این دوستان را بر دیده نهاده و در راستای یاری‌شان – تا جایی که بتوانیم - از کوششی دریغ نخواهیم ورزید. هم‌چنین به هم‌میهنانی نیز توجه خواهیم داشت که در این‌جا، در ایران، یا دور از این‌جا، از دیدن و شنیدن داوری‌های بدخواهانه و گفته‌های دروغ آزرده می‌شو‌ند، یا پرسش‌هایی در دل‌شان راه می‌یابد. جز این‌ها، قوم‌ها و تیره‌هایی هستند که ریشه‌های ایرانی خود را از یاد نبرده‌اند و زبان پارسی، یا بزرگ‌داشت آیین‌هایی چون نوروز، نشانه‌ی دوام پیوند آن‌ها به ایران امروز است. از مردمان غیرایرانی نیز باید یاد کرد، مردمان عادی یا پژوهش‌گران عادل و درست‌کار، که راستی و درستی را ارج می‌نهند، و از راه پژوهش‌ها دل به مهرورزی به ایران سپرده‌اند.
نظرها، نقدها و پیشنهادهای شما راه‌گشای ما خواهد بود.